Nga Gani Perolli
Memorie.al / Ka qenë viti 1949 ku neve banojshim në “Qarshi të Vogël”, dhe duke shëtitë në rrugë te Gjakovës me babën tim, Hamit Perollin, ndeshëm në Fadil Hoxhën. Ata njiheshin mirë mes njeri-tjetrit prej ditëve të luftës nga eksperienca në çadrat e Gani Kryeziut. Neve ishim largua nga Shqipëria ilegalisht në tetor të vitit 1948. U përshëndetën mes tyre kështu.
Fadili: Tungjatjeta, Hamit.
Baba: Tungjatjeta, Fadil.
Fadili: Paske dalë edhe ti?
Baba: Po dola, Fadil.
Fadili: A t’u dhimbën Kryezinjtë?
Baba: Pse ç’ka i gjeti Kryezinjtë?
Fadili: Vetëm na shpëtoi Saidi, se këta të tjerët nuk e shohin diellin më në këtë botë. Në këtë kohë hala nuk ishte likuiduar Gani Kryeziu.
Shumë më vonë u muar vesh që ai ishte dënuar 5 vjet punë të rëndë fizike me urdhënin e Aleksander Rankoviqit, që ja kishte dhënë gjeneralit Petar Brajeviç, të dy armiqë të përbetuar të Shqiptarëve.
Brajeviçi kishte ndërmend për të dënuar Gani Kryeziun me vdekje. Ai thotë kështu: Ditën e tretë të gjykimit m’u lajmërua Aleksander Rankoviqi dhe më pyeti çfarë do të jetë akt-gjykimi. “Me hamendjen time, vdekje”, – i përgjigja. Atëherë Rankoviqi më shpjegoi që për shkak të intervencës të një shteti aleat ‘Kryeziu duhet shikuar mes gishtave”.
Prap te Fadili. Bëhet pyetja: Ku e diti Fadil Hoxha që Gani Kryeziu nuk do të dilte i gjallë nga burgu? Ai ishte dënuar pesë vjet burg. Edhe e kemi përgjigjën për këtë. Sipas arkivave Britanike të më vonshme, del që Aleksander Rankoviqi i ka dërguar telegram Miladin Popoviqit dhe Fadil Hoxhës, si dy udhëheqë kryesorë të Kosmetit për çështjen e Kryezinjve.
Telegrami thotë kështu: “Urgjentisht na lajmëron pse e burgoset Gani begun dhe pse e pushkatuat te vëllain e tij (Hasanin-G.P.) me 22 përcjellës të tij. Depshet tuaja janë shumë të shkurta dhe nuk shfrytëzoni sa duhet radio-lidhjet”. Kjo korrespondencë atëherë ishte shumë sekrete, brenda partiake e Komiteteve të Partisë Komuniste Jugosllave, atij Federativ dhe të “Obllastit” – Zonës apo Rajonit të Kosmetit.
Në atë kohë as likuidimi i Hasanit nuk dihej nga Inteligjenca Angleze. Ata kërkojshin edhe lirimin e tij, duke mos e ditë që ai ishte eliminuar. Nuk mbetet asgjë për imagjinatën. E vetmja pyetje që bëhet, është se; “ç’far roli ka luajtur Fadili në vendimin për zhdukjen e tyre”?! Unë jam i bindur që ai është bashkëfajtor.
Në letrën që Fadili i shkruan Liri Gegës me 23 Shtator 1944, i thotë kështu për Kryezinjtë: “Nuk kanë besim se me Nacional-Çlirimtarët të Jugosllavisë, do të fitoj lirinë Kosova, prandaj Kosovën e quajnë si pjesë të pandame të Shqipërisë”.
Këto Fadili i thotë më të drejtë, duke konfirmuar patriotizmin dhe rrugën e drejtë të tyre. Por nuk ishte vetëm Gani Kryeziu e vëllazërit Kryeziu, si edhe Llazar Fundo, e baba i im, por ishte shumica dërmuese e tërë popullit të Kosovës dhe të Shqiprisë që kishte të njëjtat mendime.
Pse nuk tregoj një fije burrërie Fadil Hoxha gjatë gjithë karrierës së tij me thënë njëherë: “paska pasë të drejtë Gani Kryeziu”. Një gjë që dihej para lufte, gjatë luftës, e që u vërtetua pas luftës. Që sllavët nuk ishin për të mirën e shqiptarëve. Mashtrimi i komunistëve shqiptar në Konferencën e Bujanit, është një gjë e habitshme.
Patriotizmi, burrëria, dhe trimëria nuk u mungoj vëllezërve Kryeziu. Ata që kanë qenë në burg me Gani Kryeziun, treguan që në burg ai u miqësua me Shaqë Currin, njeriu që ia kishte djegë shtëpinë, kullën dhe odat në Gjakovë. Sipas dëshmive të të burgosurve Ganiu dhe Shaqa u shoqëruan në burg. Ganiu harroi dhe ia fali aktin armiqësor të djegies së shtëpive. Shaqa në burg ka thënë se ishte shumë i penduar që nuk e paska pas ditur se kush është Gani Kryeziu.
Në gjykimin e Shaqë Currit në Gjakovë, e ftuan Rada beg Kryeziun, vëllain e Ganiut, të dëshmoi si dëshmitar i akuzës, lidhur me flakën që ia kishte shtirë kullës, në të cilën kishte të drejtën e pronës Rada Begu. Ai deklaroi se kullën e tij dhe shtëpitë së bashku me oda, i kanë djegur gjermanët, edhe pse e dinte se flakën ia kishte shtirë Shaqë Curri me pasues të tij. Ja edhe një herë, edhe këtu më këtë rast, u provua një burrëri që ishte cilësi e Kryezinjve.
Edhe në New York, Said Kryeziu u shoqërua me Mehmet Agë Rashkocin, duke ditë që edhe ai së bashku me Shaqë Currin ua kishte shtirë flakën pronave të tij.
Një skiarim tjetër për Lëvizjen të udhëhequr nga Gani Kryeziu. Vjen nga koloneli veteran nga Bytyçi, Isuf Imeraj, në tubimin e seminarit shkencor të 60 vjetorit të qëndresës heroike të Bytyçësave të Malësisë Gjakovës, kundër pushtuesve nazifashist, mbajtur në Tiranë me 23 shtator, 2004,ai konkludon:
“E quaj të nevojshme, që në bazë të shkrimeve, po edhe të qëndrimeve në marrëdhëniet në mes grupacionit nacionalist të Kryezinjve dhe Lëvizjes partizane, në platformën në mes tyre, çfarë i bashkonte dhe ku daheshin.
-Këto dy grupe në luftën kundër pushtuesit, i bashkonin interesat kombëtare dhe krahinorë, kryesisht zgjidhja e problemit të Kosovës, që ishte pika më delikate.
– Ajo që i ndante këto grupacione, bashkëvepruese në luftë kundër pushtuesit, ishte: Kryezinjtë ishin për formën e demokracisë perëndimore dhe kundër rrëgjimit komunist, me orientim pro-sllav”.
Gjatë qëndrimit të tij në burgun e Sremska Mitrocvicës, Gani Kryeziu pat oferta nga përfaqësues të pushteti Jugosllav për bashkëpunim lidhur më rrëzimin e pushtetit në Shqipëri, nga Sllobodan Peneziq, i quajtur “Kërcun”, exponent Nr. 2 i nomenklaturë së UDB-ës në Jugosllavinë Socialiste. Të gjitha ofertat i refuzoi duke u deklaruar kolegëve shqiptar të burgosur “Më mirë n’vorr se horr”.
Jugosllavia kishte deklaruar në New York Times që Komitetin për Lirimin e Shqipërisë e udhëhiqte Gani Kryeziu. (Shif artikullin të botuar në këtë gazetë me 29 gusht, 1949). Fill pas formimit të Komitetit Kombëtar “Shqipëria e Lirë”, në Paris me 26 gusht 1949, ku Said Kryeziu kishte një pozitë të rëndësishme.
Përsa i përket çështjes së Kosovës dhe Enver Hoxhës, këtë e shpjegon vet Enveri më 18-20 dhjetor 1946, në diskutimin e tij në Plenumin e jashtëzakonshëm të Komitetit Qendror të Partisë Komuniste Shqiptare.
Ai tekstualisht thotë: “Disa anëtarë partie duan se mos kërkojë populli ç’bëhet me Kosovën. Në rast se një anëtar partie e ka të qartë vijën, ai e ka të qartë edhe çështjen e Kosovës. Jugosllavia demokratike është më e avancuar, më përparua se ne.
Interesi ynë është që ajo të jetë e fortë, se me një Jugosllavi të fortë do të ketë paqe në Ballkan. A është në interesin tonë të kërkojmë Kosovën? Kjo nuk është progresiste. Pra, në këtë situatë, përkundrazi, duhet të bëjmë ç’është e mundur që kosovarët të vëllazërohen me Jugosllavët”.
A ka kush nevojë për skjarim më të mirë për mendimet e Enver Hoxhës ndaj Kosovës?! Vite me vonë, Enver Hoxha shkruajti librin “Titistët”, por nuk përmendi dy titistët më të mëdhenjtë në ishullin Ilirik, që ishin vet ai dhe Fadil Hoxha. Asnjë në Kabinetin e Titos në Jugosllavi, nuk ishte aq admirues ndaj Titos sa ishin këta të dy! / Memorie.al
