Nga Dodë Mëlyshi
– Dila dhe Nikolli – historia e një fejese, që i mbijetoi “sulmit” të diktaturës -.
Memorie.al / Kur Nikolli ra në burg në fillim vitet ’50-të, ishte rreth 22 vjeç. E Dila pak me e re. Dy të fejum, familjet e të cilëve jetonin në dy fshatra ngjitas, pjesë e Mirditës autoktone, në afërsi të qytetit të Lezhës. Faji i vetëm i Nikollit, ishte se; qe vëlla me Pjetrin, i cili para pak muajsh, kishte vendosur të arratisej. Përmes Ulqinit e, drejt e në Amerikë. Faji i vetëm i Pjetrit qe; se ishte ndër djemtë më në sy të zonës së tij. E si i tillë, nën presionin e pushtetit, i cili me përzgjedhje kirurgjike, sulmonte pikërisht këtë soj. Frika diktaturave, iu vjen vetëm nga të përzgjedhurit, nga të iluminuarit, e nga askush tjetër. Nga ky shkak, faji shtesë i tij; udhëtimi për në botën e lirë. Pushteti asokohe, merrte masa të egra ndëshkuese, për të gjithë anëtarët e familjes së të arratisurve, me qëllim shkurajimin e këtij fenomeni. Aty fillonte diskriminimi gjithëpërfshirës. Pastaj për dikënd burgu. Për dikënd tjetër internimi. E për të gjithë familjarët së bashku, privimi nga çdo e drejtë elementare njerëzore.
Nikollit i ra për hise, burgu politik!
Një djalë i ri, i sapo fejuar, gjendej në burg, krejt i pafajshëm. Në komunizëm, kush kishte fatin e keq të binte në burg, e dinte ditën e arrestimit, por kurrë të lirimit. Ngaqë shpesh herë, dënimet nuk ishin definitive. Shumëfishoheshin sipas oreksit të “kulshedres”, po brenda burgut. E si mund të priste një vajzë e re të fejuarin e saj të burgosur, kur ky nuk dihej nëse bënte; pesë, dhjetë, njëzet vite burgu, apo burg përjetë?! E me të cilin, akoma s’ishte as e martuar?!
Dilema ishte e madhe!
Halli ishte i madh. Dyshimet, ankthet e pasiguritë po ashtu.
E të gjitha këto dyshime shoshiteshin, në dy familjet, si atë të djalit, si atë të vajzës. Familja e djalit, përfshi edhe vetë atë, ndoshta nuk ushqente asnjë pretendim, përballë një situate të tillë, gati të pashpresë. E një të ardhme krejtësisht të pasigurt. E familja e vajzës, ndoshta ishte e tunduar, pikërisht nga këto rrethana.
Po Dila vetë?!
Kjo vajze e re, e bukur, ma e bukura ndër shoqe (për hir të së vërtetës, edhe djali qe po ashtu), me emrin huazuar “Diellit”, e cila kishte përballë saj, krejt jetën për ta jetuar, asnjë nga këto mëdyshje nuk ushqente. Asnjë dilemë nuk e kishte. Ani pse përgjithësisht, fejesat asokohe bëheshin me ndërmjetësime!
“Ky ka qenë shorti im. Ai ma ka çue unazën. Atij ia kam dhanë fjalën; me i nejt afër, në gëzim e në hidhërim, në ditë të bukura e, në ditë të zeza! “Do ta pres, deri sa të jem gjallë”! (Sentencë)!
Dikush ndoshta, vajzës së re, i tërheq vëmendjen; “që të mendohej, sa është akoma në kohë, se jeta paska të papriturat e veta, e pastaj familja e djalit, tashmë është edhe me biografi të keqe, vështirësitë do i keni të panumërta sidoqoftë, me një të ardhme të pasigurt…!” – Pa mundur të ndikojë aspak, tek kokëfortësia e saj, sa ekstreme, aq edhe krenare.
Nuk kuptonte vajza, pse i fejuari i saj i dënuar padrejtësisht nga sistemi, duhej të dënohej padrejtësisht, edhe nga vetë ajo!
E kështu u mbyll historia e një fejese, që nuk dështoi kurrë.
Flitet për një periudhe kohe, ku ndër “kënaqësitë” diabolike të aktorve të diktaturës, ishte pikërisht prishja dhe rrënimi i krushqive.
Penetrimi deri tek gjërat më private e raportet me intime. Shkatërrimin e raporteve mes çifteve, apo vëlla me vëlla, motër me motër, prindër me fëmijë, kushërinj me kushërinj. Për prishje fejesash e, shkatërrime familjesh, në emër të principeve proletare, jepeshin tituj, medalje dhe çmime mirënjohëse inkurajuese.
Fali Zot!
Nikolli sidoqoftë, bëri plot 13 vite burg. Dila e priti tek shtëpia e tij. Kishte shkuar nuse vite më pare, nuse pa dhëndër e pa dasëm. Jetoi me kunetërit dhe kunatat, në pritjet të “fatit”, të saj. Një nuse që në vend të kurorës së nusërisë, në vend të “kësulës dhe strenglave”, kishte në ballë një mal me dinjitet, një lumë me krenari. Një vajzë e re, si rreze dritë, që po u jepte mësime njerëzie dhe qëndrese, jo vetëm dy familjeve, por edhe dy copë katundeve, madje edhe gjithë zonës.
Një model njerëzor dhe i vetëdijshëm, krejt i kundërt me atë që përfaqësonin e kultivonin disa nga segmentet pa shtyllë kurrizore, të “shokëve të udhëheqjes së Partisë”, që jetonin në të ashtuquajturit “Bllok”, të Tiranës së zymtë, të cilëve në luftën brenda llojit, dhe në emër të luftës së klasave, u përfundonin gratë e vajzat (deri një ditë më parë në kulmin e karrierës), të ndarë nga burrat mes katër rrugësh, me fëmijë të vegjël për dore, pa ndihmë e shpresë!
Një krushqi, qe shkaku i (vet) vrasjes së numrit dy të nomenklaturës komuniste. Aq për zemër i kishte ai sistem këto tema. Aspak ndjejmë nevojën, të ushqehemi me historitë antike të Penelopës dhe Odiseut. Sa të kemi historitë tona të heshtura, që presin aty numerikisht të shumta, të zbulohen dhe kultivohen, të Dilës dhe te si-llojit të saj, të cilat për nga dramaciteti dhe leksioni njerëzor, janë sa të thella, sa të larta, sa emocionuese, aq edhe të papërsëritshme në llojin e tyre! Memorie.al
Copyright©“Memorie.al”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e “Memorie.al”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj., pa autorizimin e “Memorie.al”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016
