Synopsis
Romani është një projeksion artistik, tragji – komik, i fatit njerëzor nën diktaturë dhe një inerci paradoksale që arrin gjer në ditët tona. Autori ndjek fatin e personazheve që, nga të dënuar me burg, kthehen në “të dënuar me liri”.
Një qytet i vogël dhe i përhumbur, që zor se mund të gjendet në ndonjë hartë, pavarësisht nga shkalla e zvogëlimit, e që quhet “Streha” dhe ku të pastrehët janë një “epidemi urbane”. Metafora e “strehës” më shumë se një çati mbi krye, merr kuptimin e një instituconi, ku ngërthehen familja, qenia, prona.
Jeta dhe qenia shpërfaqen në roman në një deformimin skajor, përmes parodizmit, paradoksit dhe groteskut. Për ironi të fatit qyteza ka një fabrikë që prodhon manekinë për gjithë vendin. Kështu që në roman, manekinë dhe njerëz jetojnë së bashku, ngërthehen format dhe fatet e tyre të përbashkëta, ku njerëzit sillen si manekinë të prodhuar në seri, ndjehen“skllevër të lumtur” që bëjnë reklamën e sforcuar të regjimit.
Bekim Indi,personazhi kryesor i romanit, me profesion skulptor, për rreth e tij sheh njerëz fytyra të njëjta dhe gjithë qyteti është një fytyrësh. Njerëz të shfytyruar, që kanë humbur fytyrat dhe ndjesitë njerëzore dhe sillen si manekinë të frikshëm
Në roman shpërfaqet ingranazhi i ndryshkur i drejtësisë, ku njerëzit vërtiten për vite me radhë, në një vend ku drejtësia është kthyer në luks.
Esenca e stilit dhe e estetikës artistike të romanit lidhet me humorin e tragjikes. Kjo ilustrohet në roman përmes ëndrra-zhgjëndrrës së personazhit kryesor të romanit Bekim Indit. Prova e një këmishe, përjetohet si prove në lëkurë.” Bekim Indi po kopsiste ngadalë këmishën e re, si të kopsiste një lëkurë të re. Sa herë ndërron një rrobë të re, provon një lëkurë të re…kam bërë shumë prova me lëkurën time dhe prap se prap nuk më duket lëkura ime, sepse nuk më vjen pas shtatit!” Apo raporti i parodizuar pafundësi-përjetësi: “ Ecte drejt një caku të pafund që vetëm ai e dinte. Drejt pafundësisë, sepse përjetësinë nuk e honepste. S’të lënë rehat kur të bëjnë të pavdekshëm. Vdes për të tjerët, jo për vete! Të ngjallin kur ja do puna dhe të ç’përjetësojnë, kur kthen puna!”
Nga pikëpamja e tipologjisë romani është një vepër e hapur. Si i tillë ai lejon mënyra të shumta leximi, ose më saktë çdo lexues bën një lexim të vetin. Në sentencën fundore të romanit “Epo ja që nuk vdesin kaq kollaj të vdekurit” përmes kësaj mbylljeje( nga autori) dhe “ hapjeje” të veprës nga lexuesi, ofrohet një shumësi kuptimesh, interpretimesh, domethëniesh. Romani na demonstron se interpretimi i veprave letrare, asnjëherë nuk mund të jetë i vetmi dhe përfundimtar.
Botuesi
