Përgati për botim, Adil Biçaku dhe Shuquri Sejdiaj Stokholm
Memorie.al / (Ndërmjet viteve 2010-2014 punoja në digjitalizimin e arkivit të Radio-Suedisë, ku dighitalizuam afër 1 milion pllaka, shirita, kaseta, CD, dhe papritmas gjeta këtë raport telefonik, të vitit 1937, që bënte fjalë për Shqipërinë. Këtë raport e kam edhe tonikisht në arkivin tim personal).
Raport nga Tirana i gazetarit Sven Aurén, për Radion Nacionale Suedeze më 27 nëntor 1937
Mbretëria e vogël Shqipëria në skajdetin e Adriatikut ka zënë të njihet ca më mirë sot këtu te ne (në Suedi, v.p.) se, ta zëmë, para 5-6 vjetësh. Por ajo s’pretendon dot ende, që të ketë tërhequr ndonjë vëmendje të madhe. Ah, si ndodhin gjëra kaq të mëdha në botë në këtë kohë?!
Ka kaq evenimente të papara të politikës së madhe; ka kaq thashetheme, kaq re kobzeza, kaq ogure të llojeve të ndryshme, sa s’na del fare koha të interesohemi për vende të vogla, që janë më fort piktoreske se impozante, më fort miqësore e të qeta se të fuqishme e të mnershme.
Por ky është mëkat, meqë ja, kjo Shqipëria është një vend në Evropën e sotme, për të cilin ja vlen të interesohesh. Pikërisht sonte, po bëhen përgatitjet e fundit për ato kremtime të mëdha që nisin nesër në kujtim të 25 vjetorit të pavarësimit të Shqipërisë.
Miqve të Shqipërisë në krejt botën iu është shpërndarë një libër i madh, i quajtur Libri i Artë, ku përshkruhen arritjet e këtij vendi të vogël, nën udhëheqjen e Mbretit Zogu i Parë.
Në kryeqytetin Tirana, i cili, të themi shkarazi, brenda një afati të shkurtër është shndërruar nga fshat në qytet, një sërë ndërtesash qëndrojnë të gatshme për t’u përuruar. Njëra syresh është radiostacioni i Tiranës. Shqipëria deri sot, s’ka pasur radio-emetime të vetat.
Publiku ka pasur mundësi të dëgjojë radio-programe të huaja, kryesisht italiane. Tash e tutje do të ketë programe permanente vendore, dhe pika e parë e programit të parë, do të jetë Fjalim për Kombin Shqiptar, nga Mbreti Zog.
Kjo është hera e parë që gjuha shqipe do të dëgjohet nga altoparlantët e radiove, anekënd vendit. Shqiptarët vërtetë janë të varfër, por radio-aparate kanë megjithatë. I kam parë në fshatrat e vogla primitive në 2000 metra lartësi, në manastiret muhamedan të luginave e në sarajet orientale të bejlerëve.
Ju flet Radio-Tirana: ky është, pra, një ndër evenimentet e këtij jubileu. Ndërsa një tjetër objekt që do ta përurojë Mbreti Zog gjatë ditëve festive, – se 25 vjetori do të festohet 7 ditë rresht – është një Panteon, i ndërtuar në kryeqytet, për kujtim të burrave të mëdhenj të kombit.
Për shembull, të heroit kombëtar të shqiptarëve, Skënderbeut, e të Ismail Qemajl beut, sidomos këtij të fundit, pasi Ismajl bej Qemajli është emri i këtyre ditëve në Shqipëri. Ishte ky burrë që, në një vend të pushtuar nga ushtri të huaja, e në një kaos e huti, që s’kishte shoqe në atë kohë, i mblodhi 83 përfaqësues të kombit shqiptar, në portin e vogël të Vlorës, për ta deklaruar mëvetësinë e Shqipërisë.
Në fillim bota refuzoi ta merrte seriozisht këtë shpallje lirie; Shqipëria ish një vend që s’kish qenë i pavarur ndonjëherë më parë. Por më vonë, u pa e udhës që të pranohet kjo liri, si fakt i kryer. Sot shihet rezultati i këtij pranimi: një Mbretëri e vogël, arriviste e energjike, qytetarët e ndershëm e punëtorë të së cilës fitojnë përditë e më fort respekt e nderim. Ka pra, si dëgjuat, plot arsye për të kremtuar.
As evenimentet s’do të rreshtin me ato dy përurime; janë farkuar qindarka jubilare e janë botuar një sërë librash jubilarë në gjuhën shqipe. Çdo ditë e javë që vjen, do të mbulohet në stil tiranas, me paradë ushtarake, teatro e koncerte. Pikërisht sonte, më thotë mendja që një shqiptar i ri, ndihet goxha nervoz. Është fjala për çunin që para njashtu gjysëm viti, e zuri vendin e parë në konkursin kombëtar për një himn të ri kombëtar shqiptar.
Ai himn që e kishin këtu më parë, konsiderohej nga qeveria si tepër i influencuar nga kultura e huaj. Himni i ri do të këndohet nesër për here të parë, në të gjitha qytetet e vendit.
Tani s’kam mundësi të raportoj më gjerësisht për kremtimet jubilare të mbretërisë që feston – do të kem rastin më vonë, në mesin e javës që vjen – por zemra ma do që publiku suedez, megjithatë të provojë ta imagjinojë, imazhin që do ta ofrojë Tirana e kësaj të diele.
Nëpër rrugë e në lagjet e pazarit, një mizëri fshatarësh e qytetarësh në kostumet më të bukura kombëtare të Ballkanit. Flamuj në çdo shtëpi – flamuri i Shqipërisë, meqë ra fjala, është ndër më impozantët e më origjinalët që i di, një shkabë e zezë dy-krenare në një sfond të kuq gjaku. Oficerë në paradë, predikime solemne në xhami. Inicialet e Mbretit Zog në çdo portë shqiptare. Muzikë tronditëse puro shqiptare, e marsheve ushtarake…! /SA,Shs/ Memorie.al
Copyright©“Memorie.al”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e “Memorie.al”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj., pa autorizimin e “Memorie.al”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016
