Nga DASHNOR KALOÇI
Memorie.al / Ngjarja e trishtë me ish-ambasadorin e SHBA-së në Shqipëri, Josep Limprecht, i cili ndërroi jetë më 19 maj të vitit 2002, nga një infarkt kardiak, teksa ishte duke u ngjitur në një mal në zonën e Lurës në rrethin e Dibrës, së bashku me bashkëshorten e tij, Nensi dhe zëvendës-ambasadorin, (edhe ai me bashkëshorten), drejtorin e USAID, Haward Sumka, kreun e komunës Hysni Buci dhe shoqëruesit e eskortës, nuk është rasti i vetëm kur diplomatë të huaj, madje titullarë kryesorë të dy prej ambasadave më të rëndësishme në Tiranë, kanë humbur jetën në vendin tonë. Ngjarje të tilla fatkeqësisht kanë ndodhur në Shqipëri edhe para viteve ’90-të, gjatë regjimit komunist të Enver Hoxhës, kur dy ambasadorë të huaj, kanë humbur jetën, po nga “atakë kardiake”!
Rasti i parë ka qenë ai i ambasadorit francez në Tiranë, Iv Pino, i cili vdiq më datën 28 tetor të vitit 1968 dhe rasti tjetër, ka qenë me ambasadorin turk, Bulen Kostell, i cili vdiq më 16 gusht të vitit 1977. Po në ç’rrethana humbën jetën në kryeqytetin shqiptar, dy diplomatët kryesorë të ambasadave nga më të rëndësishmet me të cilat ishte lidhur Tirana zyrtare, siç ishte ajo franceze që Enver Hoxha e kishte të vetmen “portë” me Perëndimin dhe ajo turke, për shkak edhe të lidhjeve të ngushta mes dy popujve, në disa shekuj?!
A mund të shpëtohej jeta e ambasadorit francez dhe përse mjeku shqiptar i caktuar për të huajt në Tiranë (me autoambulancën) i shkuan një orë e gjysëm me vonesë, pas marrjes së lajmërimit nga stafi i ambasadës franceze?! Për çfarë insistonte bashkëshortja e ambasadorit francez, dhe çfarë i kërkoi ajo kuzhinierit shqiptar që shërbente në atë ambasadë dhe cili ishte shënimi i Hysni Kapos lidhur me atë ngjarje? Po ambasadori turk, vërtet ndërroi jetë nga konsumimi i “pesë shisheve me birrë” në oborrin e ambasadës së tij, apo pas këtyre “atakëve kardiake” fshiheshin të tjera gjëra?
Sa më sipër këto mbeten vetëm në kuadrin e hamendësimeve dhe ndoshta këto dy histori nuk do të zbardhen kurrë, (ashtu siç kanë mbetur shumë e shumë histori të tjera me diplomatët e huaj në Tiranë gjatë periudhës së regjimit komunist të Enver Hoxhës dhe pasuesit të tij, Ramiz Alia) dhe në këtë shkrim po publikojmë dokumentet arkivore për ngjarjet në fjalë, të cilat janë nxjerrë nga Arkivi i Ministrisë së Punëve të Brendshme dhe publikohen për herë të parë (bashkë me faksimilet përkatëse) nga Memorie.al
KOMUNIKATA OPERATIVE SEKRETE E MINISTRISË SË BRENDSHME E DATËS 29 TETOR 1968, KU NJOFTOHET VDEKJA E AMBASADORIT FRANCEZ NË TIRANË, IV PINO, NGA VONESA E MJEKUT SHQIPTAR
REPUBLIKA POPULLORE SOCIALISTE E SHQIPËRISË SEKRET
MINISTRIA E PUNËVE TË BRENDSHME Ekzemplar Nr.1
“DEGA E PËRGJITHSHME” Tiranë, më 29.10.1968
KOMUNIKATË OPERATIVE NR. 258
DEGA E II-të
Njofton se më 28.X.1968, vdiq ambasadori francez, Iv Pino, nga infarkti i miokardit. Është mësuar se në pasdreken e kësaj dite, ambasadorit i është ankuar gruas së tij duke i thënë se nuk e ndjente vetën mirë dhe se në orën 19.20 është njoftuar Poliambulanca për të dërguar një mjek se ndodhej keq.
Mjeku përkatës për të huajt nuk ndodhej aty dhe me gjithë kërkimet e bëra, nuk e gjetën, kështu që drejtori i Poliambulancës ka urdhëruar të shkonte për ta parë ambasadorin, Dr. Besnik Petrelën, së bashku me një infermier.
Në kohën që ka arritur mjeku, d.m.th., një orë e ca vonesë, ay vdiq.
Njerëzit e familjes së ambasadorit ose të personelit të ambasadës franceze, nuk kanë shfaqur ndonjë ankesë. Një gjë të tillë e ka vënë në dukje funksionari i ambasadës italiane, Damesi.
Gruaja e ambasadorit siç duket ka dyshuar për helmim, sepse ka thirrur kuzhinierin (shqiptar) dhe ka kërkuar që zorrët të vendosen në një kasë – siç duke për t’i marrë me vete në Francë për ekzaminim.
Kufoma u dërgua në spital për autopsi dhe në mëngjesin e datës 29.X.1968, ajo do t’i jepet familjes në pritje për ta nisur për në Francë.
ZV. KRYETARI I DEGËS SË PËRGJITHSHME
KOLI SHUKE
SHËNIMI I HYSNI KAPOS NË KOMUNIKATËN OPERATIVE SEKRETE TË MINISTRISË SË PUNËVE TË BRENDSHME TË DATËS 29 TETOR 1968, KU NJOFTOHET VDEKJA E AMBASADORIT FRANCEZ IV PINO
Drejtorisë së I-rë
Pse kaq keq Poliambulanca? Kjo s’na nderon. Të shihen nëse pengojnë këto gjëra si mjeku i kërkuar, ai për urgjencat, që duhet të shkoj shpejt kur duhet?!
KOMUNIKATA OPERATIVE SEKRETE E MINISTRISË SË BRENDSHME E DATËS 17 GUSHT 1977, KU NJOFTOHET VDEKJA E AMBASADORIT TURK NË TIRANË, BULEN KOSTELL, PASI KISHTE PIRË PESË BIRRA
REPUBLIKA POPULLORE SOCIALISTE E SHQIPËRISË SEKRET
MINISTRIA E PUNËVE TË BRENDSHME Ekzemplar Nr.1
“DEGA E PËRGJITHSHME” Tiranë, më 17.8.1977
KOMUNIKATË OPERATIVE NR. 193
TIRANË
Më 16.8.1977, në ora 13.30 në oborrin e ambasadës turke, u gjet i vdekur nga punëtoria e ambasadës, ambasadori turk Bulen Kostell, i cili kishte pirë pesë shishe birrë në atë vend.
Mjekët konstatuan se ai ka vdekur na infarkt akut miokardit. Ka qenë i sëmurë me këtë diagnozë dhe është shtruar dy herë në spital.
Në vend shkuan shokët e protokollit të Ministrisë së Punëve të Jashtme, Zyra e Trupit Diplomatik dhe nga Poliklinika Qendrore./ Memorie.al
KRYETARI
PILO SHANTO
