Nga DASHNOR KALOÇI
Memorie.al / Gjatë gjithë periudhës 45 vjeçare të regjimit komunist diktatorial të Enver Hoxhës dhe pasardhësit të tij, Ramiz Alia, si historiografia zyrtare, ashtu dhe mjetet e propagandës së saj, nuk kanë folur kurrë për krijimin e ndonjë partie tjetër politike, (në ilegalitet), përveç Partisë Komuniste Shqiptare, që u themelua në 8 nëntor të ’41-it. Po kështu, edhe pas shembjes së regjimit komunist, e deri më sot, pra për 35 vite me radhë, nuk rezulton që të jetë publikuar as dhe një dokument i vetëm arkivor, ku të flitet për krijimin e ndonjë partie tjetër politike gjatë periudhës 45 vjeçare të regjimit komunist, pra nga dhjetori i ’45-ës e deri në dhjetor të 1990-ës, që u formua Partia Demokratike e Shqipërisë. Po kështu gjatë kësaj periudhe afro 45 vjeçare, nuk ka pasur as dhe një dëshmi të vetme publike në media, ku dikush të ketë bërë me dije se gjatë periudhës së sundimit komunist në Shqipëri, është krijuar në ilegalitet një parti tjetër politike!
Pra, nga sa sipër, gjatë regjimit komunist në Shqipëri, përveç Partisë Komuniste të kryesuar nga Enver Hoxha dhe pasardhësi i tij Ramiz Alia, nuk rezulton të jetë krijuar ndonjë parti tjetër në ilegalitet. Por a qëndron ky fakt?! Nga dokumentet arkivore sekrete që ka zbuluar së fundmi Memorie.al, në Arkivin e Ministrisë së Punëve të Brendshme, rezulton se; jo vetëm që është formuar një parti tjetër, madje antikomuniste, por ajo ka pasur struktura të rregullta të shpërndara nga Jugu në Veri, me kryesi, kryetar, sekretar të përgjithshëm dhe një program të saj, ka pasur vulën e partisë me të cilën vuloseshin traktet dhe thirrjet e ndryshme që ajo parti lëshonte herë pas here.
Po kështu disa nga krerët kryesorë apo anëtarë të asaj organizate, si Andrea Diamanti, Jorgji Bulgareci etj. me familjarët e tyre, kanë dalë nëpër katundet e rrethit të Korçës, si në Gor, Opar, Bulgarec dhe Çiflik, duke agjituar kundra regjimit komunist në fuqi. Jo vetëm kaq, por ajo parti ka dërguar ilegalisht disa “delegatë” të saj në Greqi e shtete të tjera perëndimore, për për të marrë pjesë në mbledhje dhe konferenca të ndryshme që zhvillonin “partitë motra” të këtyre vendeve, si dhe për të kërkuar ndihma, financime, armë, etj. etj.
Madje disa trakte të kësaj partie të firmosura nga dy prej krerëve kryesorë të saj, Andrea Diamanti dhe Ahmet Shkëmbim, ku denoncohej apo dhe akuzohej direkt “Komandanti” (Enver Hoxha), madje me fjalë fyese në adresë të tij, i janë dërguar me postë kryeministrit të Italisë Alcide De Gasperi, kreut të Jugosllavisë, Marshallit Josif Broz Tito, Presidentit të Turqisë Ismet Ynonu, në Angli etj.
Të gjitha këto etj., bëhen të ditura nga disa dokumente arkivore të zbuluara së fundmi nga Memorie.al, ku bëhet e ditur se në vitin 1950, në Korçë është themeluar Partia Popullore e Shqipërisë, (antikomuniste) e drejtuar nga sekretari i përgjithshëm Andrea Diamanti, kryetari Ahmet Shkëmbi, etj.. Kjo parti, e kishte shtrirë aktivitetin e saj pothuaj në të gjitha rrethet e vendit, nga Jugu në Veri, madje duke pasur aktivitet edhe brenda radhëve të Ushtrisë Popullore. Për më shumë rreth kësaj etj., na njohin disa dokumente arkivore të cilat publikohen për herë të parë dhe të plota (bashkë me faksimilet përkatëse), nga Memorie.al
DOKUMENTET ARKIVORE ME KOMUNIKATËN OPERATIVE TË MINISTRISË SË BRENDSHME TË DATËS 4 MARS 1950, KU INFORMOHET MBI AKTIVITETIN E PARTISË POPULLORE QË ISHTE FORMUAR NË KORÇË DHE SHTRIRJEN E SAJ NË RRETHE TË TJERA TË VENDIT
BULETINI DITOR PËR DEGËN E II-të
I DATËS 4. III. 1950
Nga njoftimet që kemi nga ana e Burrelit, rezulton se “Partia Popullore” që përpunohet nga Dega e Korçës, është shtrirë dhe në Ushtri. Ushtari i liruar, Isuf Bajram Gjepi nga rrethi i Burrelit, kishte rënë në lidhje me elementë të kësaj organizate që kur ishte ushtar në Korçë, nga ku kishte marrë trakte dhe letra për t’i shpërndarë në rrethin e tij, të cilat bënin thirrje për t’u bashkuar në radhët e kësaj organizate, siç ka qenë rasti i Sulejman Likursit nga rrethi i Burrelit, të cilit me anën e një letre i bëhej thirrje të merrte pjesë duke mbajtur lidhje me Jashar Grashën nga rrethi i Peshkopisë dhe Ismail Voglin nga Kruja. Brenda në letër ishte vënë edhe një komunikatë e “Partia Popullore”. Letra u zbulua se ishte hedhur në postën e Klosit nga Isuf Bajram Gjepi.
REPUBLIKA POPULLORE E SHQIPËRISË V.F.- L.P.
MINISTRIA E P. BRENDSHME Tiranë, më 4.3.1950
TIRANË
Prot.
KOMUNIKATË Nr. 41
DREJTORIA E SIGURIMIT
B)Nga njoftime e Burrelit rezulton se “Partia Popullore” që përpunohet nga Dega e Korçës, është shtrirë dhe në Ushtri. Ushtari i liruar, Isuf Bajram Gjepi nga rrethi i Burrelit, kishte rënë në lidhje me elementë të kësaj organizate që kur ishte ushtar në Korçë, nga ku kishte marrë trakte dhe letra për t’i shpërndarë në rrethin e tij, të cilat bënin thirrje për t’u bashkuar në radhët e kësaj organizate, siç ka qenë rasti i Sulejman Likursit nga rrethi i Burrelit, të cilit me anën e një letre i bëhej thirrje të merrte pjesë duke mbajtur lidhje me Jashar Grashën nga rrethi i Peshkopisë dhe Ismail Voglin nga Kruja. Brenda në letër ishte vënë edhe një komunikatë e “Partia Popullore”. Letra u zbulua se ishte hedhur në postën e Klosit nga Isuf Bajram Gjepi.
Gjatë përpunimit të kësaj organizate (Korça) ka zbuluar një radio transmetonte, se kjo merrte trakte nga ato të diversantëve grekë prej Sotir Monakës (sot i arrestuar) dhe i kanë shpërndarë. Nga ana tjetër flitet për kalimin në Greqi të Dhorkë Shesit me motrën e saj, si delegate për këtë “Parti”, e cila do të marri pjesë në konferenca jashtë shtetit, ku do të kërkojnë ndihma, si armë, municion etj. Konstatohet se anëtarë të saj organizate, si Andrea Diamanti, Jorgji Bulgareci etj. dhe motra e këtij të fundit, kanë dalë nëpër katunde për aktivitet kundërshtar, si në Gor, Opar, Bulgarec dhe në katundin Çiflik të Korçës.
E). Një nga Korça për në Kanada dërgon tre shkresa të shtypura me makinë me përmbajtje kundra Qeverisë, Partisë dhe Komandantit, duke e dërguar njërën te Attleei në Londër, tjetrën De Gasperit në Romë dhe të tretën për Ismet Ynonu në Turqi, e firmosur nga sekretari i përgjithshëm i Partisë Popullore antikomuniste, Ahmet Shkëmbi, duke pasur dhe vulën e atij Komiteti.
– Në dy letra që dalin nga Korça për në Kanada, drejtohen për gjithë qeveritë fashisto-imperialiste dhe një për Titon në të cilat ofendohet pushteti t’onë, udhëheqja, Partia, dhe kërkohet ndihmë, nën pretekstin se kanë dalë forca në mal dhe kërkojnë rrëzimin e qeverisë s’onë.
DOKUMENTI ARKIVOR ME BULETININ DITOR TË MINISTRISË SË BRENDSHME TË DATËS 11 MARS 1950, KU INFORMOHET MBI AKTIVITETIN E PARTISË POPULLORE QË ISHTE FORMUAR NË KORÇË DHE ARRESTIMIN E DISA ANËTARËVE TË SAJ, NGA SIGURIMI SHTETIT
BULETINI DITOR I DEGËS SË II-të
KORÇË
Më datën 11.3.1950, elementë t’organizatës “Partia Popullore”, n’ë formë të organizuar tërhoqën makinën e shkrimit nga shkolla “Fuat Babani” Korçë, për të shtypur trakte, ditët e fundit është zgjeruar mjaft aktiviteti i kësaj Organizate, ku kanë dalë një sërë elementësh të rinj, më të shumtët janë gra. Kanë bërë një vulë me emrin; Komiteti Çentral i Partisë Popullore anti Komuniste Shqiptare, me të cilat kanë vulosur disa trakte. Drejtuesi i kësaj pune është Andrea Diamanti. Po kështu më datë 11.3.1950, është arrestuar në flagrancë Filloreta Karanxha, bashkë me dy djemtë e saj të vegjël, mbasi tentoj të arratiset për në Greqi; Kjo ka qenë shtytur nga Andrea Diamanti, element kryesor i organizatës “Partia Popullore”./ Memorie.al
13.11.1950
N/KRYETARI I DEGËS SË DYTË
Major
Gaqo Peristeri
