– Kadri Hazbiu u ankua te Hysni Kapo, i cili e detyroi Kiço Ngjelën, të tërhiqte urdhrin që kishte dërguar nëpër institucione e dikastere –
Memorie.al / Një urdhëresë sekrete ishte shpërndarë në 8 qershor 1954 nga Ministria e Tregtisë, për t’u hequr triskat e ushqimit të gjithë familjeve të të burgosurve. Por një vit më vonë, Ministri i Tregtisë Kiço Ngjela, duket “ishte penduar”, pasi kishte kuptuar pasojat e saj. Fëmijët jetimë dhe me nëna të pamundura për punë, që ishin një pjesë e mirë e familjeve me të burgosur politikë në Shqipëri, kishin mbetur rrugëve të uritur e pa mundur të blinin as bukën thatë. Duke u nisur nga kjo gjendje, ministri Kiço Ngjela nxjerr një shkresë tjetër me 19 gusht 1955, ku vendos një shtesë, për të shmangur pasojat e urdhrit të një viti më parë.
Ai ishte koshient se heqja e triskave të ushqimit në familjet e të burgosurve, do të thoshte se fëmijët e këtyre familjeve do të vdisnin nga uria. Shtesa në shkresën e re, sipas ministrit Kiço Ngjela; “ka për qëllim vetëm të evitojë vdekjen e personave që me të vërtetë do të ndodhen para një rreziku të tillë”.
Por gjithashtu ai nuk harron të shënojë në shkresë, se kjo nuk duhet kuptuar si një zbutje e urdhrit të parë. Sidoqoftë, ky “sinqeritet” i ministrit Kiço Ngjela, do të shkaktonte “tërmet” deri në kupolën më të lartë të regjimit.
Kjo ishte një shkresë e pakujdesshme, ku përdorej një gjuhë e patolerueshme për koracën e regjimit, gjuhë e cila mund të përdorej si armë nga propaganda antikomuniste. Ministri i Brendshëm Kadri Hazbiu, ishte i pari që kishte dhënë alarmin për këtë shkresë dhe nënvizonte fjalinë; “ka vetëm për qëllim të evitojë vdekjen e personave që me të vërtetë do të ndodhen para një rreziku të tillë”.
Pas tij, shqetësimi do të shkonte deri tek sekretari i Komitetit Qendror të PPSH-së, Hysni Kapo dhe nuk do të vononte të jepej urdhri, për t’i tërhequr mbrapsht të gjithë kopjet e kësaj shkresë të gabuar.
Lidhur me këto dhe të tjera, bën fjalë dokumenti arkivor që po publikojmë të plotë në këtë shkrim, ku ndodhet shkresa zyrtare e Kiço Ngjelës dhe letërkëmbimi me ish-kreun e Ministrisë së Punëve të Brendshme të asaj kohe, Kadri Hazbiu, ku ngrihet shqetësimi dhe jepet urdhri për ta tërhequr nga qarkullimi.
DOKUMENTI ARKIVOR ME RELACIONIN E MINISTRIT TË TREGTISË KIÇO NGJELA NË VITIN 1955, DËRGUAR KOMITETIT EKZEKUTIV TË QARKUT TË TIRANËS, KOMISIONIT TË KONTROLLIT TË SHTETIT, PROKURORISË SË PËRGJITHSHME DHE MINISTRISË SË PUNËVE TË BRENDSHME, LIDHUR ME HEQJEN E TRISKAVE TË BUKËS FAMILJEVE QË KISHIN NJERËZIT E TYRE NËPËR BURGJET POLITIKE
REPUBLIKA POPULLORE E SHQIPËRISË
MINISTRIA E TREGTISË
Tiranë, 19/8/1955
Dega e Konvergjentëve
Nr.1507 prot.
Lënda: Mbi triskëtimin e familjeve të të burgosurve etj.
KOMITETIT EKZEKUTIV TË K. P. TË QARKUT
(Seksioni i Tregtisë)
Për njoftim
Komisionit të Kontrollit të Shtetit
PROKURORISË SË PËRGJITHSHME
MINISTRISË SË PUNËVE TË BRENDSHME
T I R A N Ë
Në lidhje me tonën nr.1511 sekret dt. 8/6/1954
Duke marrë parasysh se me zbatimin e urdhrit të sipërm në disa raste ka ndodhur që fëmijët jetimë ose me nënë të paaftë për punë, të kenë mbetur pa bukë për shkak të gjendjes së tyre ekonomike jashtëzakonisht të vështirë, me qëllim që nga pamundësia ekonomike të blenë bukën në tregun komercial, të mos rrezikohet jeta e këtyre fëmijëve, kjo ministri, urdhrit në fjalë, i bën këtë shtesë:
1) Kur nga zbatimi i urdhrit të sipërm konstatohet, se për shkak të gjendjes së keqe ekonomike rrezikohet jeta e familjes së fajtorit, t’urdhërohet zyrtarisht Seksioni Tregtisë për pajisjen e saja vetëm me triska buke dhe ushqimi, ndërsa ajo e veshmbathjes të mos jepet.
Për lëshimin e urdhrit në këto raste autorizohet vetëm kryetari i Komitetit Ekzekutiv K. P. Qarkut i cili duhet të marrë më parë mendimin e Komitetit të Partisë.
2) Kjo kompetencë që ju lihet Kryetarëve të Komit. Ekz. K.P. Qarqeve, të mos kuptohet si një zbutje e urdhrit nr.1511 sekr. dt. 8/ 6/ 1954, por ka vetëm për qëllim të evitojë vdekjen e personave që me të vërtetë do të ndodhen para një rreziku të tillë, prandaj duhet të zbatohet drejt dhe të mos çelen shtigje për vërtetimin e pakënaqësive ose privilegjeve, që patjetër do të dëmtojnë keqas dhe do të shtrembërojnë zbatimin e këtij urdhri.
3) Të kihet parasysh gjithashtu që triskat që do të jepen të mos bëhen objekt tregtie nga ana e familjeve përfituese, gjë kjo që shpesh herë është vërtetuar në të kaluarën dhe se në këto raste, për të siguruar jetesën, familjet në fjalë merren me matrapazllëqe të ndryshme, ndërsa fëmijët vegjël i heqin nga shkolla dhe i shtytin të lypin rrugëve ose të vjedhin. Prandaj të porositen organet vartësve për të treguar kujdes të posaçëm në këtë drejtim dhe kur konstatohen raste të tilla, triskat të mos jepen.
Ministri
(Kiço Ngjela)
Me urdhër të ministrit
Zv/ministri
(Zihni Muço) d.v.
Vërtetohet njësia me origjinalin
Kryetar i degës së konvergjentëve
Kosta Taqo
Kc. Koço Taqo,
Dk. E. Shehu
Kop.14 dt.18/8/55
***
Z/Kryeministrit
Shokut Hysni Kapo
Ky urdhër është lëshuar nga Ministria e Tregtisë dhe bën fjalë mbi triskëtimin e familjeve të të burgosurve etj.
Shoku Kadri Hazbiu është i mendimit se ky akt, i dërguar nëpër qarqe, mund të bëhet mjet në dorën e armikut për propagandë kundër pushtetit t’onë. Ai thotë se udhëzime të tilla duhen dhënë me gojë dhe propozon të tërhiqet mbrapsht ky urdhër (fjala është për frazat ku thuhet: ”…por ka vetëm për qëllim t’evitojë vdekjen e personave që me të vërtetë do të ndodhen para një rreziku të tillë…”, etj, etj,.).
Unë mendoj se vërtet është hartuar keq ky urdhër dhe pajtohem me mendimin e shokut Kadri.-
Sekretari i përgjithshëm:
Spiro Rusha
29/VIII/1955. –
Sekret. Përgjith.
Ju njoftojmë se vërejtja e bërë nga M.P. Brendshme u gjet me vend nga zv. kryeministri Hysni Kapo, i cili porositi sot M. Tregtisë sh. Kiço Ngjela, që për frazeologjinë e përdorur të tërheqë letrat në fjalë. / Memorie.al
Koço Prifti
30.8.1955
