Memorie.al / Në janarin e ftohtë të vitit 1968, nga një apartament modest në Elmhurst të Nju Jorkut, një burrë 65-vjeçar me emrin Harry Rondos, shkroi një letër që nuk do të merrte kurrë përgjigje. Letra iu drejtua vetë Enver Hoxhës, me tonin e përunjur dhe shpresën e thjeshtë të një biri që donte të ndihmonte nënën e tij në fundin e jetës. “Kam nënën plakë, lart nga 90 vjet, – shkruante Rondos, “dhe çdo letër që i dërgoj me çek, më kthehet prapë”!
Në zarf, bashkë me letrën, kishte futur një çek prej 100 dollarësh për Sofinë – gruan që kishte mbetur e vetme në Himarë, në një Shqipëri të izoluar dhe të frikshme, ku lidhjet me botën e jashtme konsideroheshin mëkat.
Por shteti nuk pa as dashurinë e një djali, as mëshirën për një nënë në prag të vdekjes. Në dosjen zyrtare, “shokët e Ministrisë së Punëve të Brendshme”, e përkufizonin kërkesën e tij si “të papranueshme”.
Harry Rondos nuk mund të hynte në Shqipëri – kishte tre vëllezër të arratisur, dhe një prej tyre ishte quajtur “diversant”. Për këtë arsye, nëna e tij ishte internuar dhe çdo dollar që i dërgohej, kthehej pas.
Në fund të dokumentit burokratik, një fjali e ftohtë vulos fatin e lutjes së tij:
“Mendoj që ç’ka që dërgon, t’i kthehet të interesuarit me anë të Bankës së Shtetit dhe të mos i jepet përgjigje”.
Sot, ajo letër mbetet si një dëshmi e vogël, por therëse, e asaj kohe kur një djalë i mërguar kërkonte mëshirë nga një sistem që s’njihte dot as dashurinë, as mëshirën.
Dhe ndoshta, diku në Himarë, në një shtëpi që s’është më, nëna Sofia ka pritur deri në fund, që postieri t’i sillte lajme nga Amerika. Por letra bashkë me djalin, s’erdhi kurrë.
LETRA E EMIGRANTIT HARRY RONDO ME ORIGJINË NGA HIMARA DHE ME BANIM NË SHBA, DËRGUAR ENVER HOXHËS NË VITIN 1968
HARRY RONDOS (Harilaos Rondo)
85 – 14 Broadway
Elmhurts N.Y. (USA)
26 Janar 1968
Shokut ENVER HOXHA
Tiranë R.P.SH.
I nderuar shok:
Ju kërkoj ndjesë për guximin që marr, duke iu drejtuar personalisht për çështjen që vijon:
Kam nënën plakë, lart nga 90 vjet, Sofia N. Rondo në Himarë të R.P.SH. Kësaj vazhdimisht i dërgoja të holla për rrojtjen e saj, por mjerisht këtu e 9 muaj të shkuara, çdo letër që i dërgonj me çek, më kthenet prapë dhe nuk dinj si të bënj.
Dëgjonj këtu se është bërë një ligj për të ikurit vetë, por unë nuk jam në atë kategori. Unë jam larguar nga Shqipëria që në 1923 dhe jam kthyer vetëm njëherë në 1937, për një vizitë prej 7 muajsh. Unë nuk jam trazuar dhe as trazuar në çështje politike.
Po ju dërgonj mbyllur një çek prej 100 dollarë, mbi emrin e nënës sime, Sofia N. Rondo dhe ju lutem shumë nëse është e mundur që t’i dorëzohet asaj në Himarë.
Me këtë rast do t’ju lutem edhe për një çështje tjatër. Shumë herë kam bërë kërkesë me anën e Ambasadave të R.P.SH. të Parisit dhe të Romës, për një vizitë të shkurtër në atdhe, për të parë nënën time plakë më parë se ajo të vdesë, po mjerisht nuk kam digjuar për aprovimin e kërkesës.
A është e mundur që të instruksionet Ambasada në Romë që të më japë vizë për një muaj që të vinj në Shqipëri dhe të çmallem me nënën plakë përpara se ajo të vdesë.
Me shpresë se do të kini mirësinë dhe do të merrni në sy kërkesën time, ju falem nderit që më parë dhe mbetem;
Juaji besnik
Harry Rondos
LETRA E SEKRETARES SË ENVER HOXHËS, VANGJELO SOTIRIADHI, DËRGUAR XHAFER SPAHIUT, NËNKRYETARIT TË PRESIDIUMIT TË KUVENDIT POPULLOR, LIDHUR ME PROBLEMET QË NGRE NË LETRËN E TIJ HARRY RONDO NGA SHBA
Shokut Xhaferr
INFORMACION
MBI LETRËN E HARRY RONDOS
Është nga katundi Himarë dhe ka shkuar në SH.B.A. në vitin 1923.
Me anë të letrës që i dërgon shokut Enver, shkruan se në Shqipëri ka nënën plakë 90 vjeç, të cilës i dërgonte vazhdimisht të holla për të jetuar, por ka 9 muaj që çdo letër që i dërgon me të holla i kthehet, prandaj i dërgon një çek me 100 dollarë që t’i jepet asaj, pasi pretendon se ky nuk është në kategorinë e të ikurve dhe nuk është marrë dhe as që merret me çështje politike.
Gjithashtu shkruan se ka bërë disa herë kërkesë pranë përfaqësive tona diplomatike në Paris dhe në Romë, për të ardhur për vizitë në Romë por nuk i është dhënë leja.
Shokët e Ministrisë së Punëve të Brendshme të cilët u pyetën përsa parashtron i sipërpërmenduri, njoftojnë se i është refuzuar kërkesa për të ardhur në Shqipëri në vitin 1963, për arsye se ka tre vëllezër të arratisur, njeri prej të cilëve ka vepruar dhe si diversant.
Nëna e tij Sofie Rondo ka qenë e internuar. Po për këto arsye, në bazë të kritereve të caktuar, i janë kthyer edhe të hollat që ky ka dërguar.
Mendoj që edhe të hollat që ka dërguar, t’i kthehen të interesuarit nëpërmjet Bankës së Shtetit dhe të mos i kthehet përgjigje./ Memorie.al
Vangjelo Sotiriadhi
Jam dakord me propozimin tuaj.
3/2/1968
