Nga DASHNOR KALOÇI
Pjesa e katërt
Memorie.al / Situata tejet e vështirë që po kalon vendi këto ditë si pasojë e motit të keq, nuk është një “muzikë” e padëgjuar për Shqipërinë. Përmbytjet, dalja e lumenjve nga shtrati dhe dëmet e konsiderueshme në toka bujqësore, shtëpi banimi, biznese private, ekonomi e infrastrukturë, duket se ndjekin të njëjtin “refren” prej dekadash. Historia po përsëritet madje deri në detaje: plot 41 vite më parë, pikërisht në 7 janarin e vitit 1985, një mot i ngjashëm polar “gjunjëzoi” vendin, nga jugu në veri. Në atë kohë, dëmet ishin tragjike – jo vetëm në shtëpi banimi, fshatra të tërë nën ujë, toka bujqësore e blegtori, rrjeti energjetik dhe telefonik i shkatërruar, por edhe me dhjetëra jetë njerëzish të humbura nga orteqet dhe ngricat. Aq alarmante ishte situata, saqë Enver Hoxha, ndonëse në gjendje të rëndë shëndetësore, thuhet se ndiqte personalisht situatën çdo ditë dhe dërgoi me urgjencë në zonat më të goditura, disa nga ministrat dhe gati gjysmën e anëtarëve të Byrosë Politike të Komitetit Qendror, si; Rita Marko, Besnik Bekteshi, Hekuran Isai, Prokop Murra, Pali Miska, Muho Asllani, Simon Stefani etj. Dokumentet arkivore dëshmojnë për një mobilizim të jashtëzakonshëm, ku nga ana e Ministrisë së Punëve të Brendshme dhe Degëve të saj nëpër rrethe, raportohej me dy deri në tre komunikata operative në ditë, mbi gjendjen në të gjitha rrethet e vendit.
Ndërsa natyra ndjek ritualin e saj shekullor, koha për qeverisjen tonë, duket se ka mbetur në vend. Dokumentet arkivore me siglën “Sekret” (të nxjerra nga Arkivi i Ministrisë së Punëve të Brendshme), dëshmojnë se pikat nevralgjike të vitit 1985, janë po ato që lëngojnë edhe sot: Veriu dhe Lindja: Bllokimi i rrugës së Vermoshit dhe rretheve Mirditë, Pukë, Kukës, Has, Tropojë e Peshkopi. Zona e Lezhës dhe Kurbinit: Tale, Gjorm, Adriatik, argjinatura e lumit Drojë dhe fusha e Thumanës. Shqipëria e Mesme dhe e Jugut: Kthesa e Murrashit, malësia e Gjinarit, dhe zonat përgjatë lumenjve Devoll, Shkumbin, Osum, Vjosë e Seman, e hidrovoret e tyre. Nga juglindja në jugperëndim: Nga Korça e Erseka, deri te lumi Drino në Gjirokastër apo, Bashaj-Matogjin në Vlorë.
Në këtë hartë të vjetër e të re të përmbytjeve, vetëm një qytet bënte përjashtim në janarin e vitit 1985. Sipas komunikatave të Ministrisë së Brendshme: “Durrësi nuk ka asnjë problem”! Sa më sipër etj., bëhet e ditur përmes këtij cikli shkrimesh me dokumentet arkivore dhe faksimilet dhe fotot përkatëse, që Memorie.al publikon për herë të parë, duke hedhur dritë mbi një nga dimrat më të egër të shekullit të kaluar dhe ngjashmërinë tronditëse me sfidat që na përndjekin edhe sot.
RAPORT- INFORMACIONET SEKRETE TË MINISTRISË SË BRENDSHME, MBI MOTIN E KEQ ME RESHJE TË DENDURA SHIU DHE DËBORE QË PËRFSHIU TË GJITHË SHQIPËRINË MË 7-15 JANAR 1985 DHE DËMET E SHKAKTUARA NË RRETHE TË NDRYSHME NGA PËRMBYTJET, BLLOKIMET E RRUGËVE NACIONALE, ORTEQET E DËBORËS ETJ.
REPUBLIKA POPULLORE SOCIALISTE E SHQIPËRISË SEKRET
MINISTRIA E PUNËVE TË BRENDSHME Ekzemplar i vetëm
DEGA E PËRGJITHSHME Tiranë, më 17.1.1985
KOMUNIKATË OPERATIVE NR. 13
INFORMACION
BURRELI
Janë hapur rrugët Klos – Qafë-Buall, Krastë – Batër. Rruga Burrel – Peshkopi, funksionon, ndërsa të tjerat nuk funksionojnë. Linjat telefonike Burrel- Krastë e me repartin e Batrës, punon, ndërsa me postën e Policisë Ballenjë, nuk punon akoma. Në fshatin Derjan është shembur një shtëpi, viktima nuk ka, familja u strehua në një shtëpi tjetër.
PESHKOPIA
Janë hapur rrugët Peshkopi – Qafë Buallit, Peshkopi – Zall-Dardhë, Shupenzë – Lladomericë, ndërsa të tjerat nuk janë hapur. Rrjeti telefonik punon, me Pikën Kufitare Kala e Dodës, punon nga civili, me Gjonovecin punohet me radio “Storno”. Rrjeti elektrik në rreth dhe në kufi, punon në rregull.
KUKËSI
Janë hapur rrugët Kalimash – Kukës (fabrikë), Kukës – Morinë, Kukës deri në minierën e Gjegjanit, Kukës – Bicaj dhe Krumë fshati Tregan. Këto rrugë kalohen vetëm me mjete të mëdha, ndërsa rrugët e tjera nuk funksionojnë. Dega e Brendshme ka lidhje direkt me Pikën Kufitare Morinë, ndërsa me postat e tjera kufitare merren nga Civili. Ka shkuar një grup nga Dega, për riparimin e linjave të dëmtuara. Rrjeti elektrik në rreth, punon në rregull.
RRESHENI
Janë hapur rrugët Rreshen – Spaç, Rreshen – Kurbnesh, Rreshen – Qaf-Dene, për në Pukë, Rreshen – Kaçinar, ndërsa rrugët e tjera, nuk janë hapur akoma. Nga rrethi i Fierit në Rreshen, mbërritën tri autokolona me ushqime, sot do niset për në zonën e Fanit, rruga e kësaj zone, hapet sot. Kufoma e të dënuarit në Spaç, akoma nuk është zbuluar, po punohet për zbulimin e saj. Në pusin e minierës Kurbnesh, nuk funksionon, po punojnë dy elektro-pompa për nxjerrjen e ujit, sepse mungon energjia elektrike. Po punohet për nxjerrjen e ujit me një pompë vertikale. Sot do dërgohen edhe dy të tilla.
PUKA
Funksionon rruga Pukë – Shkodër, Pukë – Fushë-Arrëz është bllokuar në zonën e Rrapit, po punohet për hapjen e saj, ndërsa rrugët e tjera, nuk funksionojnë. Ndërlidhja me zonat e rrethit dhe me repartin e Qafë-Barit, punojnë. Rrjeti elektrik funksionon.
TROPOJA
Janë hapur rrugët Bajram-Curr – Sopot, ndërsa rruga Bajram-Curr – Fierzë, punon me ndërprerje, kurse rrugët e tjera nuk janë hapur. Ndërlidhja në kufi, punon me Lumin e Gashit, punohet nga Civili. Rrjeti elektrik në rreth punon, por për një lidhje të shkurtër në rrjet, mbrëmë nuk kanë patur dritë zonat e Bujanit, Gegë-Hysen dhe Plan, të cilat po rregullohen sot.
RRUGËT JANË TË ZËNA
Me Kukësin
Me Tropojën
Me Pukën
Me Peshkopinë
dhe Pogradeci me Korçën.
Është bllokuar Qafë-Krraba.
Është bllokuar Qafa e Qarrit.
Nuk punojnë linjat telefonike me rrethet:
Berat, Shkodër, Krujë, Gjirokastër, Pogradec. Lezhë, Burrel, Korçë, Sarandë, Tropojë.
Ndërlidhja funksionin në rregull me radio.
Dëborë bie në rrethe Peshkopi, Librazhd, Durrës, Vlorë.
INFORMACION
KUKËSI
Po punohet për hapjen e rrugës kryesore dhe është arritur deri në Kalimash. Rrjeti telefonin punon në rregull.
PESHKOPIA
Rruga kryesore mbrëmë ka punuar me ndërprerje, kalojnë vetëm makinat e rënda, autobusët jo. Nuk punon rruga me Selishtën me Kukësin, Bajram-Currin. Rruga me Bulqizën është hapur. Rrjeti telefonik është në rregull.
TROPOJA
Rruga deri në Fierzë dhe Sopot, punon. Rrjeti telefonik punon, ndërsa ai elektrik është në rregull, përveç Lumit të Gashit, ku ndriçimi në postë bëhet me motor.
PUKA
Rruga me Shkodrën punon me vështirësi. Edhe rruga e Fushë-Arrëzit është e hapur. Nuk punon rruga me Bajram-Currin, Kukësin dhe Qafë-Barin. Rrjeti telefonik është në rregull, përjashto atë të fshatit Mërtur.
RRESHENI
Rrugët Kurbnesh – Spaç, janë të hapura. Vazhdon puna për hapjen e rrugës së Kaçinarit, rrjeti telefonik është në rregull, përveç dy tre fshatrave të cilat nuk kanë ndërlidhje.
BURRELI
Rruga Bulqizë – Qafë-Buall, punon. Nuk punojnë rrugët Qafë-Bualli – Batër, Plani i Bardhë – Qafë- Buall, për të cilat po punohet për t’i hapur.
SHKODRA
Punon rruga për në Tamarë, tranziti i brendshëm funksionon deri afër Cukalit. Rrjeti telefonik është në rregull. Në Vermosh, ndriçimi bëhet me motor.
OFICERI GATISHMËRISË SË PËRHERSHME
INFORMACION
TROPOJA
Ka rënë 10 cm dëborë e re. Ndërlidhja funksionon në rregull në të gjitha postat kufitare. (Posta kufitare Lumi i Gashit vetëm më radio). Rrugët automobilistike për në Fierzë, Cernajë, Ragam e Tropojë, janë të hapura. Për furnizimin e popullit nuk ka shqetësime.
Derra të egër kanë plagosur një fshatar të cilit iu dha ndihmë mjekësore nga infermieria e fshatit. Ka pasur edhe dy raste të tjera kur derra të egër kanë tentuar të hanë ushtarakë të postave kufitare. (në një rast atë e kanë vrarë).
PESHKOPIA
Dëborë nuk ka rënë. Ndërlidhja telefonike me postat kufitare funksionon në rregull. (Me postën kufitare Gjinovec ajo sigurohet me radio nëpërmjet një poste tjetër). Rrugët automobilistike që janë hapur, qarkullohen.
KUKËSI
Ka pasur reshje të dobëta dëbore. Linjat telefonike me postat kufitare funksionojnë. (Postat kufitare Dobrunë dhe Vlanë, lidhen nëpërmjet linjave civile). Rriga automobilistike Kukës –Fushë-Arrëz është e hapur deri në Shëmri.
PUKA
Linjat telefonike funksionojnë. Gjendja e rrugëve automobilistike është e keqe. Nga akulli ka rrëshqitje.
SHKODRA
Linjat telefonike dhe rrugët automobilistike funksionojnë në rregull. Nuk ka shqetësime për furnizimin.
BURRELI
Rrugët automobilistike dhe ndërlidhja funksionojnë. Nuk ka shqetësim për furnizimin.
RRESHENI
Ndërlidhja telefonike funksionon në rregull. Rruga automobilistike Rrëshen – Fushë-Arrëz është e hapur deri në kufi me Pukën.
SHEFI I GATISHMËRISË
ENVER GOXHAJ
INFORMACION
Nga data 21-22.1.1985, nuk ka patur reshje në zonat e veriut. Ka patur rritje të temperaturave dhe shkrirje e lehtë e dëborës. Gjendja e rrugës paraqitet si më poshtë:
KUKËSI ka të hapur rrugët Kukës – Bicaj, Kukës – Gjegjan, (uzina) Kukës – Krumë dhe Kukës – Shemri, ku janë për t’u hapur 2- 3 km. Ndërlidhja me postat e kufirit është në rregull, me përjashtim të postave Planë e Dobrunë.
TROPOJA ka të hapur rrugën Bajram –Curri – Fierzë, Sopot – Ragam. Rrugët e tjera janë të bllokuara. Ndërlidhja me postat e kufirit është në rregull, me përjashtim asaj të Gashit ku bëhet me radio.
DIBRA ka të hapur rrugën nacionale Burrel – Dibër, ka vështirësi kalimi në Qafë-Buall. Ndërlidhja me postat e kufirit është në rregull, me përjashtim asaj të Gjinovcit ku bëhet me radio.
PUKA, vazhdon puna për hapjen e rrugës Qafë-Mali – Lajthizë. Parashikohet që brenda orës 10.00 ajo të hapet plotësisht.
RRESHENI, rruga automobilistike për në Pukë është e hapur deri në kufirin midis dy rretheve. Është e hapur rruga për në Kurbnesh, por ka vështirësi kalimi.
BURRELI, vazhdon të mbetet e bllokuar rruga Batër – repart.
OFICERI GATISHMËRISË SË PËRHERSHME
INFORMACION
KUKËSI
Rruga Kukës – Fush-Arrëz është e hapur, Shemiri – Kukës, hapur me dy kalime, me xhepa, Lajthizë – Shemri, është e hapur me një kalim. Autokolona e nisur, ende nuk ka mbërritur në qytetin e Kukësit, është në udhëtim. Kjo për arsye sepse nga shkrirja e dëborës, bien pjesë të mëdha dhe zihet rruga.
TROPOJA
Gjendja e rrugëve është ajo e djeshmja.
SHKODRA
Është bllokuar vetëm rruga e Vermoshit.
DIBRA
Vazhdon të mbetet e bllokuar vetëm “Rruga e Dritës”. Rriga Peshkopi – Bulqizë ka vështirësi për kalim vetëm për makinat e vogla. Memorie.al
OFICERI GATISHMËRISË SË PËRHERSHME
FLORIAN KOLANECI
Copyright©“Memorie.al”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e “Memorie.al”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj., pa autorizimin e “Memorie.al”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016
