Pjesa e shtatë
Pjesë nga libri: ‘ALIZOT EMIRI – Njeriu, librári e gázet fisnike’
DY FJALË SI HYRJE
Memorie.al / Kur ne, fëmijët e Alizotit, tregonim në ambiente të gëzueshme shoqërore “historitë” e Zotes (Alizotit), na ka qëlluar të na pyesin shpeshherë: – “A i keni shkruar? Jo! Sa keq, do të humbasin…! Kush duhet ta bëjë”? Dhe jemi ndjerë gjithnjë e me shumë fajtorë. Në qoftë se duhej bërë, ne duhej ta bënim. Po a mund t’i shkruanim ne?! “Jo çdo njeri, që di shkrim e këndim, mund të shkruajë libra”, – thoshte Zotia, sa herë kalonte nëpër duar libra të dobët. Kur po bisedonim me njëri – tjetrin, ne fëmijët e Zotes, për këtë “detyrim”- për Librin, natyrshëm e ndjenim veten përballë paaftësisë për ta kryer. Nuk ishte punë për ne! Me “metrin” e Zotes, ne ishim të paaftë ta shkruanim këtë libër.
– MBRESA E KUJTIME PËR ALIZOT EMIRIN –
GAQO VESHI (“HYSKE BOROBOJKA”)
LIBRARI ENCIKLOPEDI
Në kujtim të librashitësit Alizot Emiri
Kur shikoj sot librat të shiten nëpër trotuare e bordura, si qepët, domatet, mollët apo lakrat, më kujtohet si sot, shumë vjet përpara, kur shërbeja si redaktor në revistën “Hosteni” e shkoja me shërbim në “Qytetin e Gurtë” të Gjirokastrës dhe zbrisja nga “Qafa e Pazarit” në “Shesh të Çerçizit”, në krahun e djathtë të rrugës, ishte një librari e thjeshtë, që të gjithë vendasit e quanin “Libraria e Alizotit”. Kishte marrë këtë emër, se aty shërbente shitës një burrë në moshë të thyer, Alizot Emiri.
Ky librar ishte si asnjë tjetër, në të gjithë vendin që kisha shëtitur. Nga Veriu në Jugë të vendit, nuk mund t’ia gjeje dot shokun. Cilido që kapërcente derën e librarisë, për të blerë apo për të parë, shitësi u jepte shpjegime për përmbajtjen e të gjitha librave të vendosura në raftet e librarisë, aq sa pyetje veten: “Të gjithë këtë mal me libra ka lexuar ky njeri, që u shpjegon blerësve përse flet njeri e çfarë trajton tjetri, sikur të ishte një enciklopedi e tyre”!
Sjellja, fjala e tij e ëmbël e me humor, shpjegimi që bënte për përmbajtjen e çdo libri, kushdo që hynte në librarinë e tij, e ndjente veten ngushte të delte nga dera pa marrë të paktën një libër. Më kishte qëlluar në një qytet tjetër, të shihja të pluhurosur në raft librin “Fije bari” të Uitmanit. Shitësja, një nuse e re, që si duket kishte parë vetëm titullin e librit, “Fije bari”, më tha:
– “Është për bujqësinë”! (që siç dihet, ishte “çështje e të gjithëve”)
Një ditë, kur isha në Gjirokastër dhe shkova në librarinë e Alizotit, desha ta provokoja e i thashë:
– “Për bujqësinë flet ky libër”?
– “Ai është me poezi të shkruara nga poeti i madh, Uitmani, dhe është përkthyer në gjuhën tonë, nga i biri i patriotit Petro Nini Luarasit, profesor Skënderi”.
Një herë hyra në librari dhe e pyeta në se i mbeteshin pa shitur revista “Hosteni”
– ”Hostenin” e ngrenë pa ardhur mirë, sidomos kur ka shkrime për qytetin e rrethin tonë”!- më tha dhe më përmendi disa nga shkrimet e botuara në revistë
– “Mirë ua kanë qëndisur bujqësisë e tregtisë, që në vend të perimeve të freskëta, prodhojnë e tregtojnë autokritika banale! Bukur ua kishin qepur kostumin edhe dy Andreve e një Perlati nga qyteti ynë, që kërkojnë punë, të mos ketë punë. Apo ekipeve që na vijnë nga lart, hyrë e del, një Spiro, një Vangjel”. S’më harrohet “Shtëpia me tre kate”, që “Ateliea” ua ka përshtatur banorëve, sipas ngjyrës e pozitës.
Bëja çudi, ku i mbante mend shumë shkrime të botuara në revistë.
Një herë i thashë se në Tiranë njihja shumë gjirokastritë, e ai ma ktheu, se vetëm ai dhe Çeçua (Çerçiz Topulli) kishin mbetur në Gjirokastër nga gjirokastritët e vjetër, të tjerët kishin ikur në Tiranë. Pastaj vazhdoi:
– “E ke parë monumentin e Çeços me gjerdan e pa dyfek”?
Dhe me humor më tregoi, se në kohën e Monarkisë, Bashkia e Gjirokastrës vendosi t’i ngrinte një monument luftëtarit të shquar, Çerçis Topullit. Ra në ujdi me skulptorin Odhise Paskali dhe prenë pazarin për 800 napolona të verdha. Komisioni mblodhi paratë nga populli, mirëpo një pjesë e tyre bënë këmbë. Nga 800 mbetën vetëm 600.
– “Me kaq para nuk e bëj dot – u tha skulptori. – Ja, shikoni fotografinë e tij kur ishte komit maleve. Në krah ka gunën, e cila ka kinda, ka rrudha, Të gjitha këto duan shpenzime kur të derdhen në bronz”.
– “Ç’i duhet guna Çeços! – u hodh njëri nga anëtarët e komisionit. – Se mos do të shëtisë maleve, që ta mbrojë nga shiu, breshëri e dëbora. Tani ai është afër ‘hyqymetit’ dhe po zuri ndonjë shi apo dëborë, le të futet në zyrat e bashkisë apo në dyqanet për rreth, që të mos laget. Prandaj le t’ia heqim gunën si ngarkesë të tepërt!…
– ‘T’ia heqim”! – tha tjetri.
– ‘U vendos’! – vulosi i treti.
U hoq guna, por përsëri nuk po binin në ujdi me skulptorin.
– ‘Te fotografia që më keni dhënë, – u tha ai, – Çerçizi në dorën e djathtë ka martinën dhe ajo ka tytën, harbinë, kondakun, këmbëzën, rripin për ta hedhur në krah. Të gjitha këto nuk duan vetëm punë, por edhe shpenzime, pasi derdhjen e monumentit në bronz do ta bëjmë në Itali’!
– ‘Po ç’i duhet pushka tani Çeços’?! – u hodh anëtari tjetër i komisionit. – ‘Mos do të vejë të luftojë në ‘Mashkullorë te rrapi’, apo të qëllojë dhespotin te ‘Guri i Capit’. Po ndodhi ndonjë ‘muarrebe’ (luftë, larg qoftë), janë xhandarët e ‘hyqymetit’ me pushkë në sup e kobure në brez, qe t’i bëjnë zap zullumqarët’!
U vendos që t’i hiqej dhe pushka, që nuk e kishte hequr kurrë nga krahu sa qe gjallë. Por lindi një problem tjetër. Si t’ia bënin dorës së shtrirë, që mbante qytën e martinës?!
– ‘Punë e zgjidhur’! – u hodh komisioni. – ‘A nuk i keni vënë re gjirokastritët kur ngjiten nga ‘Qafa e Pazarit’, dorën e mbledhur grusht e mbajnë prapa kurrizit”.
Pas rrëfimit të kësaj histori për përmendoren e Çeços, Alizoti m’u afrua e më tha në vesh:
– “Po qe se ia hapin dot Çerçizit dorën e mbledhur grusht prapa kurrizit, aty janë ‘fshehur’ napolonat e vjedhura nga të paudhët! Pakënaqësia e popullit të Gjirokastrës ndaj kësaj ngjarjeje të padenjë për qytetin, u përjetësua në shprehjen e transmetuar në breza: ‘Ç’fshihet në grushtin e Çeços’”?!
Kur mori vesh se isha një nga anëtarët e redaksisë të revistës “Hosteni”, m’u ankua se shumë pak revista dërgonim në Gjirokastër, aq sa nuk binin në dhe.
– “Kurseni letrën të na dërgoni tre-katër herë më shumë”?!
Alizot Emiri kishte të drejtë se, në të gjitha libraritë e qyteteve të mëdhenj e të vegjël, që kisha parë, në asnjërën prej tyre nuk shiteshin aq shumë, jo vetëm revista, por edhe libra.
Që atëhere ka kaluar shumë kohë. Alizot Emiri ka ndërruar jetë, por unë mund të them i bindur, se as kam parë e as do të shoh ndonjë librar të punojë me aq përkushtim si ai! / Memorie.al
Tiranë, 30 janar 2011
Vijon numrin e ardhshëm
